فرهنګ دو جلدی زبان نورستانی (کلښه الا) که دارای بیش از دوهزار صفحه وحاوی حدود بیست هزار لغت خالص زبان نورستانی (کلښه الا) می باشد،توسط محترم سمیع الله تازه تالیف و به مصارف مالی موسسه زبان شناسی بین المللی ثمر (SIL) ونهاد فرهنگی میرزا تازه گل خان چاپ و به نشر رسیده است.

نویسنده درپیشگفتار این فرهنگ، علاوه بر ریشه های تاریخی مردم وزبان نورستانی، برساختار گرامری این زبان نیز، به تفصیل صحبت نموده است. همچنان این فرهنگ که به گونه معیاری سه زبانه ( نورستانی، پشتو ودری) نوشته شده است، با داشتن تصاویر مرتبط به لغت وبا تصاویر زیادی که گویای فرهنگ مردم نورستان می باشد، پرمحتوا ساخته شده است .

درین فرهنگ هرلغت با فونیم آن نوشته وبه زبان های پشتو و دری معنا شده و بعضاً هم برای تفهیم بهتر خوانند گان، لغت ها با مثال توضیح گردیده است .

این فرهنگ که تحت نظر استادان زبانشناسی اکادمی علوم افغانستان به گونه علمی ومسلکی تالیف شده است ، با تقریظ چهار تن از استادان و دانشمندان زبانشناسی آن اکادمی غنی شده است.

پروفیسر دکتور خلیل الله اورمړ آمر دیپارتمنت زبان های باستانی مرکز زبان و ادبیات اکادمی علوم افغانستان درتقریظ این فرهنگ نوشته است: این قاموس به دو دلیل مستند شمرده می شود:

اول اینکه از اثارعلمی دانشمندان ومتون چاپ شدۀ زبان شناسان وشرق شناسان ورزیده نظیر فوسمن، امیل بن ونیست،مورگنسترن ودیگران که آثارشان هشتاد سال قبل به چاپ رسیده، استفاده شده است. در کنار آن نویسنده برای هرگرافیم (حرف) حرف های دقیق عربی را مشخص وتثبیت نموده است ،که این کار برای متون زبان نورستانی اهمیت به سزای دارد.

دوم این که واژه های داخل این فرهنگ سه زبانه با عبارات ضرب المثل ها،اشعار،ادیوم ها،و سایر ژانر های ادبی زبان نورستانی (کلښه الا) تشریح شده است.

بناءً تجارب علمی دانشمند محترم سمیع الله تازه بهترین رهنمود برای آنهای است که می خواهند برای زبان های نورستانی کتی،پرسونی، اښکون ویری وتریگامی قاموس ترتیب وتدوین نمایند. بدون شک استفاده از تجربه علمی سمیع الله تازه، کارشان را آسان ترمی سازد.

همچنان محترم سرمحقق سید محی الدین هاشمی رییس مرکز زبان ها وادبیات اکادمی علوم افغانستان در تقریظ خود نوشته است: براساس معلومات من، قبل ازاین کسی تا این حد به گرد آوری لغات زبان نورستانی نپرداخته واین ضرورت ازقبل محسوس بود، که خوشبختانه نویسندۀ محترم به آن توجه نموده است. نویسنده براساس روش های معاصر فرهنگ نویسی، این امر بزرگ را به انجام رسانیده است. لغت ها را با مشخصات گرامری مانند (اسم،صفت، ضمیر،مفرد،جمع ،مذکر... ) مشخص نموده وجهت سهولت در خوانش، با الفبای فونیمیکی نوشته است، که باخوانند گان درتلفظ کمک شایان می نماید.

ابتکار دیگری که درین فرهنگ به کار رفته است ،معنا وتشریح لغت ها می باشد که نخست به زبان روان پشتو و بعد آن را به زبان معیاری دری ترجمه نموده است، که با مراجعان کمک خوب نموده می تواند.

محترم څیړنوال مولاجان تڼیوال آمر بخش زبان شناسی انستیتوت ادبیات زبان پشتو در اکادمی علوم افغانستان نوشته است: محترم سمیع الله تازه یه یک امر بزرگ اما بسیار سنگین تن داده وبه نگارش قاموس یکی از زبانهای بسیارکهن کشورما اقدام نموده است، که ایجاب می نماید مراکز علمی واکادمیک کشور با وی درین راه همکاری نمایند. نویسندۀ اثر درمورد قدمت زبان نورستانی توضیحات علمی را ارایه نموده است، که به دیدۀ قدر می نگرم.

معاون سرمحقق عاطفه نورستانی آمر انستیتوت زبانها وادبیات اقوام برادر مرکز زبانها وادبیات اکادمی علوم افغانستان در رابطه به این فرهنگ نوشته است: نوشتن فرهنگ لغات زبان های اقوام ساکن درکشور بنابر مبرمیت آن شامل پلان ستراتیژیک انستیتوت زبانها وادبیات اقوام برادر مرکز زبان وادبیات اکادمی علوم افغانستان گردیده است ، اماکار آن بنابر معاذیری چون نبود کادرهای مسلکی اهل زبان، تا اکنون به گونه لازم آغاز نیافته است.

کارمحترم سمیع الله تازه می تواند درین راه نخستن گام باشد. شادمانم که با چاپ این فرهنگ گره ازکار دانشمندان این انستیتوت درزمینه نوشتن فرهنگ های اقوام دیگر کشور نیز گشوده شد.

فرهنگ زبان نورستانی ( کلښه الا) درنوع خود، یگانه کار فرهنگی است که در سطح کشور به یک تنه انجام یافته است.

فرهنگ یا د شده علاوه برغنامندی زبان، برای پژوهشگران زبانشناسی مواد فراوانی را به دسترس می گذارد .

فرهنگ یاد شده ثمرۀ کار و زحمت هفت ساله محترم سمیع الله تازه می باشد که به تنهایی انجام داده است . او قبلا ً نیز آثار اکادمیک وعلمی معیاری را مشخصا ً درمورد زبان، تاریخ، فرهنگ و ادبیات مردم نورستان نگاشته است. چاپ این فرهنګ نه صرف غنای فرهنگی مردم نورستان، بلکه غنای فرهنگی کشور محسوب می شود.

 انجام چنان کار شایسته فرهنگی را نخست به خود نویسنده محترم وبعداً به مردم نورستان وجامعه فرهنگ کشور تبریک می گویم .