The Kafirs of The Hindu - kush

By Sir George Scott Robertson

کافران هندوکش اولین اثر منظم ومطبوع درمورد نورستان قبل از اسلام یعنی کافرستان می باشد که توسط جورج سکات رابرت سن، که نماینده دولت هند برتانوی دګلګیت بود، نوشته شده است. او که در سال ۱۸۸۸ م به حیث کپتان (تورن) سواره نظام تحت رهبری کلونل (دګرمن) دیورند درکمپنی هند شرقی ایفای وظیفه می نمود، انګیزه سفر خود به کافرستان را،سفر به کشمیر وګلګیت وانمود ساخته می نویسد: درین سفربود که فکرسیاحت به نورستان قدیم نیز برایش دست داد؛ اما محققین درمورد انګیزه سفرش به کافرستان یا نورستان قبل ازاسلام نوشته اند که درواقعیت امر، او ازطرف کمپنی هند شرقی به خاطر به دست آوردن معلومات ازوضع جغرافیایی،سیاسی واجتماعی کافرستان که تا آن وقت برای انګلیس ها ناشناخته باقی مانده بود، ومردم آن هنوز با دین آریایی خود در انزوا به سر می بردند، مامور شده بود. در آن وقت هند برتانوی و دولت افغانستان به خاطر به دست آوردن امتیازات درسرحدات دوکشور، در کشمکش بودند .انګلیس ها در صدد مداخله واشغال کافرستان بودند. بناءً به دست آوردن معلومات درمورد کافرستان برای شان درهمان وقت از اولویت ها به حساب می آمد.

جورج رابرت سن به همین منظور درسال ۱۸۹۰م به نورستان بدون آګاهی حکومت افغانستان سفر نموده مدت یک سال را دربخش شرقی نورستان وبیشتروقت را درکامدیش سپری نموده ،چشم دید ومطالعات خود از فرهنګ وعنعنات آنجا را ثبت ودر کتابی تحت عنوان (کافرهای هندوکش The Kafirs of The Hindu- Kush) به نشرسپرد تا ازیک طرف معلومات به کمپنی باشد و ازطرف دیګر محققین غرب نیز از آن برای شناخت کافرستان، استفاده علمی نمایند. زیرا قبلاً الفنستن نورستانی ها را یونانی دانسته بود.

رابرت سن دره شرقی کافرستان را ازکامدیش تا برګمتال پیش رفت . اوجهت بازدید از معبد بزرګ یمرا درقریه کشتکی پارون، به آنجا سفرنموده، راجع به معبد مذکور وساختمان آن، معلومات جالب و دست اول را ارایه نموده است . او درضمن معلوماتی را نیز از دره کلښوم که به قول مردم کامدیش آن را به نام دره وایګل ثبت نمود، بر اساس معلومات مردم کامدیش درکتاب خود ذکر نموده است، اما نتوانسته است به دره کلښوم وغرب نورستان سفر نماید.

بدون شک همان قدر مشاهدات برای او کافی بود تا اوضاع اجتماعی وسیاسی ونظامی تمام کافرستان را حدس بزند ،زیرا اوضاع واحوال نورستان همان وقت بسیار با هم شبیه بود.

کتاب مذکور نخستین اثر یا مجموعه منظم وکاملی است که ازاوضاع واحوال کافرستان که در آن وقت مستقل و با هندوستان همان وقت همسرحد بود، ګزارش می کند.

این کتاب نه تنها برای شناخت اوضاع واحوال اجتماعی،سیاسی ونظامی نورستان همان وقت با اهمیت می باشد، بلکه برای شناخت جغرافیای آن نیز از بهترین اثار به شمار می رود.

کتاب مذکور که به زبان انګلیسی نوشته شده است، دارای ۳۵ فصل و ۶۵۶ صفحه بوده و درسال ۱۸۹۶ درانګلستان چاپ شده است. نسخه اصلی آن کمیاب بوده کاپی ی که بدسترس من قرار دارد، ازروی نسخه اصلی، به شکل افسیت درسال ۲۰۰۱ م در لاهورپاکستان از سوی مطبعه سنګ میل، چاپ شده است.

کتاب اصلاً سفرنامه بوده اما طوری که ګفته شد، هدف سفر شناخت ومطالعه جامعه وجغرافیای کافرستان بود. نویسنده به تمام مسایل وجریاناتی که دربخش شرقی نورستان همان وقت می ګذشت، توجه زیرکانه ودقیق نموده است.

موصوف درکتاب خویش روابط نورستانی ها را با همسایگان، روابط وبافت اجتماعی سیاسی واقتصادی، ساختمان اجتماعی تا روابط فی مابین افراد واشخاص بزرګ اجتماعی وسیاسی جامعه، موضوعات و مراسم مذهبی به شمول ارباب الانواع ومقامات مذهبی، طرز ساختمان خانه ها ومنازل با سیمای داخلی آن با آشیای خانه، لباس، مراسم عروسی و ازدواجها، روابط و زندګی خانوادګی، تجارت وروابط میان قبایل، جشن ها و اعیاد با مراسم آنها ، تولد ونامګذاری اطفال، سپورت ها وبازی اطفال وجوانان، مراسم تدفین وتکفین میت ومرده ها،طرز حملات وجنګاوری، رقص های مذهبی، امراض وطرز تداوی محلی، روابط با مسلمانان وبالاخره ستاره شناسی نورستانی ها را مورد بررسی وبحث قرار داده است.

اودر کتاب خود مردم کافرستان را آریایی خوانده به ګونه نتیجه ګیری،نوشت : به نظر من جای تاسف است که یک نژاد خوب و نیرومند ،زیریوغ امیر(منظورش عبدالرحمن خان است) یا مهتر( مهترچترال) ویا فاتح دیګری درآیند، وحکومت بریتانیا دوستی ومعاونت آنها را برای همیشه، از دست بدهد. (احمد علی معتمدی، مذهب قدیم نورستان،ص ۱۶۹)

بعد ازنګاشته های ستوات الفنستن که معلومات به دست آورده دونفر فرستاده او که درکتاب (ګزارش سلطنت کابل) به نشر رسید ودرآن نورستانی ها را به ګمان یونانی دانسته بود، کتاب رابرت سن توانست معلومات وسیع ومستند متکی برچشمدید مستقیم نویسنده ، ازنګاه اجتماعی و جغرافیایی را درمورد کافرستان ، برای دانشمندان وسیاسیون وبالاخره برای محققین غربی فراهم آورد. به دنبال آن محققین غربی توجه بیشتری را برای شناخت کامل نورستان قبل از اسلام مبذول داشتند وکوشیدند درباره نژاد ، زبان، دین ،بافت های اجتماعی وسایر مسایل اجتماعی ،سیاسی واقتصادی، آن جا توجه وتحقیقات علمی را راه اندازند.

قبل از انتشار این کتاب محققین غربی معلومات خود را درمورد کافرستان از همسایګان شان که آنها خصومت مذهبی داشتند، یادداشت می نمودند که اکثراً پر از افترا ومملو از اتهام های نا به جا بوده است. بنا براین دانشمندان به این حدس وګمان به سرمی بردند که ممکن است این قوم مانند بعضی اقوام بومی، فاقد تمدن باشد؛ اما انتشار کتاب یاد شده علاوه از آن که براصلیت نژادی نورستانی ها روشنی انداخت، فرهنګ شان را نیز به حیث یک فرهنګ اصیل وعالی خالص آریایی معرفی نمود، که هنوز اصلیت خود را با ګذشت هزاران سال حفظ نموده است، که این یک مژده عالی برای محققین ازطیف مختلف ، بخصوص اروپایی بود.

مطالعه این کتاب نه تنها چهره یک صد سال قبل نورستان را به خواننده معرفی می نماید، بلکه می تواند ازسنت وفرهنګ کهن آریایی کشور نیز به خوبی روایت کند. هرکسی که می خواهد در رابطه به نورستان تحقیق نماید، ناګزیرخواهد بود، به حیث بهترین و اولین اثر ازنورستان قبل از اسلام، به این کتاب مراجعه و استفا